Musea bij «Het Museum voor Architectuur»

Kunst · sinds 1817

De Manege

belangrijk

Een verzameling is er niet, en de waarde is geheel bouwkundig: een kolomloze overspanning van bijna 45 meter naar de berekening van Betancourt — een monument van ingenieursdenken zoals Europa er weinig heeft. Al het overige hier is tijdelijk.

Het gebouw zelf: de kolomloze zaal van de Manege is overspannen met houten spanten van bijna 45 meter, berekend door de ingenieur Agustín de Betancourt — een zeldzaam monument van ingenieurskunst.

350 m hiervandaan · Manegeplein 1 ·

· nr. 19

Kunst · sinds 1918

Het Museum van Oosterse Kunst

uitmuntend

Westerse musea van oosterse kunst zijn langs koloniale weg ontstaan; deze verzameling groeide uit genationaliseerde privécollecties en Sovjet-expedities. Vandaar de afdelingen Midden-Azië, Kaukasus, Boerjatië en Tsjoekotka die Londen noch Parijs bezit: daar begint het Oosten bij India en Egypte, hier bij wat binnen het land en ernaast lag. Daarvoor komt men hierheen.

Midden-Aziatische en Kaukasische tapijten en drijfwerk, overgedragen uit het staatsmuseumfonds; Iraanse Qajar-schilderkunst en tegels; Chinees brons en porselein, Japanse prentkunst; een voor Rusland zeldzame Koreaanse afdeling; boeddhistische sculptuur uit Boerjatië en Mongolië.

600 m hiervandaan · Nikitski boulevard 12a · ·

· nr. 43

Kunst · sinds 1912

Het Poesjkinmuseum

van wereldbetekenis

Originelen zijn er meer in het Louvre en het Metropolitan; uniek is iets anders — Tsvetajevs verzameling afgietsels, het enige ter wereld volledig bewaarde studiemuseum voor kunstgeschiedenis dat nog naar het oorspronkelijke plan werkt. In Europa verdwenen zulke verzamelingen in de 20ste eeuw naar de depots. Daarbij de Fajoemportretten en de voorwerpen uit Schliemanns Trojaanse schatten.

De didactische verzameling gipsafgietsels van antieke en renaissancistische sculptuur — het plan van Ivan Tsvetajev, in volledigheid zonder weerga; de Fajoemportretten; voorwerpen uit de schat van Priamos, door Heinrich Schliemann in Troje opgegraven; de Egyptische collectie. De Franse schilderkunst van de 19de en 20ste eeuw hangt in de Galerie op Volchonka 14.

650 m hiervandaan · Volchonka 12 · ·

· nr. 20

Geschiedenis · sinds 1806

Het Wapenhuis

van wereldbetekenis

Een schatkamer die niet door verzamelen is ontstaan maar door bewaren: de dingen kwamen hier als bezit van de vorst of als gezantschapsgeschenk, en zijn daarom bewaard gebleven waar ze in Europa de smeltkroes in gingen. Van het Engelse zilver uit de zestiende en zeventiende eeuw staat hier meer dan in Engeland zelf. Wie weet hoe weinig er in de Republiek van het zilver van de Gouden Eeuw over is — bijna alles ging om, in oorlogsjaren en bij faillissementen — begrijpt meteen wat het betekent dat een gezantschapsgeschenk vier eeuwen ongemoeid bleef. Schilderkunst is er hier niet: dit is een kamer van voorwerpen.

De Muts van Monomach en de dubbele troon van de kindtsaren Ivan en Peter. Tudor- en Stuartzilver, een verzameling die nergens haar gelijke heeft. Paaseieren van Fabergé. Iconenbekleedsels, panagia’s en kelken uit het Rusland van vóór de Mongolen. De koetsenzalen: kroningsrijtuigen uit de achttiende eeuw.

650 m hiervandaan · Moskous Kremlin (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 59

Geschiedenis · sinds 1872

Het Historisch Museum

van wereldbetekenis

Een verzameling materiële bronnen voor de Russische geschiedenis die in volledigheid haar gelijke niet kent: archeologie, numismatiek, wapens en handschriften naast elkaar, vijf miljoen voorwerpen. Daarbij een zeldzaamheid van andere orde: een volledig bewaard gebleven interieurensemble in Russische stijl van Sjervoed, op zichzelf een monument.

Een uitgeholde boomstamboot van ongeveer 3500 jaar oud; het Mstislav-evangelie uit het begin van de 12de eeuw; de helm van vorst Jaroslav Vsevolodovitsj; de globe van Blaeu; persoonlijke bezittingen van Peter de Grote. Kijk ook omhoog: de zalen zijn beschilderd naar motieven uit de oud-Russische kunst en zijn zelf onderdeel van de collectie.

700 m hiervandaan · Rode Plein 1 · ·

· nr. 6

Geschiedenis · sinds 1997

Museum voor de archeologie van Moskou

voor liefhebbers

Een museum gebouwd om wat niet te verplaatsen viel: de brugpijlers uit de zestiende eeuw bleven staan waar ze stonden, en het gebouw kwam eroverheen. Die manier van tonen is zeldzaam, en daarvoor loont het afdalen. In Utrecht kent men het als DOMunder — dezelfde afdaling naar een stad onder het plein.

De witstenen pijlers van de Voskresenskibrug over de Neglinnaja (zestiende tot achttiende eeuw) — het museum is er letterlijk omheen gebouwd; muntschatten uit het centrum van de stad; gebruiksvoorwerpen van het middeleeuwse Moskou.

750 m hiervandaan · Manegeplein 1a · ·

· nr. 15

Architectuur en landgoederen · sinds 1955

De kathedralen van het Kremlin

van wereldbetekenis

De iconostase van de Verkondigingskathedraal wordt in verband gebracht met Theofanes de Griek, Andrej Roebljov en Prochor van Gorodets: de kroniek van 1405 noemt hen als de schilders van deze kerk, al wordt nog altijd betwist of de huidige iconen datzelfde werk zijn. Zo’n samenloop van namen bestaat nergens anders. En het verschil met welk iconenmuseum ook is principieel: de dingen staan waar zij stonden, in het licht en de ruimte waarvoor zij geschilderd zijn — zoals het glas van de Sint-Janskerk in Gouda in het raam iets anders is dan achter vitrineglas. Wat hier ontbreekt is uitleg: de kathedralen hebben vrijwel geen bordjes en gaan uit van wie het al weet of met een gids komt.

De deësisrij van de Verkondigingskathedraal. De fresco’s van de Oespenski-kathedraal uit 1642–1644 en haar iconostase; daar hangen ook de oudste iconen, naar Moskou gebracht toen de landen werden samengevoegd. De graven van de Moskouse vorsten en tsaren in de Aartsengelkathedraal, beschilderd in 1652–1666. Het Patriarchenpaleis: toegepaste kunst en het dagelijks leven van de zeventiende eeuw.

Ontrent op het midden der plaets, die ruim, en in ’t ronde met gebouwen bezet is, staet een Toorn genaemt Ivan Welike, zoo veel als Groot Jan, waer op die groote klok staet…

Cornelis de Bruyn, 1711 volledig

750 m hiervandaan · Moskous Kremlin, Kathedralenplein (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 60

Architectuur en landgoederen · sinds 1965

Het Rjaboesjinski-huis

uitmuntend

Het best bewaarde interieur van de Moskouse art nouveau: Sjechtel bouwde het huis in 1900–1903 en dacht het tot de deurkruk uit, en de golvende trap met haar kwallenlamp is datgene waarvoor men hierheen gaat in plaats van naar welk museum voor sierkunst ook. Berlage bouwde in dezelfde jaren de Beurs aan het Damrak en dacht ook daar alles zelf, tot het meubilair aan toe; het verschil is dat Sjechtel voor één familie bouwde en dat hier de inrichting op haar plaats is blijven staan. Boven zit een oudgelovigenkapel verborgen die niet openlijk getoond mocht worden, en zij is bewaard. Het gedenkgedeelte — Gorki woonde hier vanaf 1931 — doet duidelijk onder voor de architectuur, en dat moet men vooraf weten: men komt voor Sjechtel, niet voor Gorki.

De golvende trap met haar kwallenlamp. Glas-in-lood en de mozaïekfries met orchideeën langs de gevel. De oudgelovigenkapel op de bovenste verdieping. Gorki’s werkkamer en bibliotheek.

900 m hiervandaan · Malaja Nikitskaja oelitsa 6/2 ·

· nr. 71

Huismusea · sinds 1922

Het Skrjabin-museum

belangrijk

Een woning waaruit niets is weggedragen: Skrjabin huurde haar zijn laatste drie jaar en stierf hier in 1915, en in 1922 werd zij museum — vrijwel zonder onderbreking. Meubels, boeken, vleugel en de inrichting van de werkkamer zijn de echte. Maar het voornaamste is iets anders: Skrjabin bedacht muziek samen met licht, en van dat plan is in de woning een spoor bewaard — de kleurenpartituur van Prometheus en het lichtapparaat. Geen ander componistenmuseum in Rusland toont het idee en niet louter het huiselijk leven.

De Bechstein-vleugel waaraan de laatste werken zijn geschreven. De werkkamer en de bibliotheek met aantekeningen van de bewoner. De kleurenpartituur van Prometheus en het licht-muziekapparaat, gebouwd naar zijn ontwerp. Een concertzaal in hetzelfde huis.

1,1 km hiervandaan · Bolsjoj Nikolopeskovski pereoelok 11

· nr. 76

Literatuur · sinds 1957

Poesjkinmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Een gedenkhuis van Poesjkin heeft Moskou niet: hij woonde hier niet. De waarde van dit museum ligt niet in de echtheid van de muren maar in de volledigheid van een tijdperk — een verzameling voorwerpen, boeken en portretten waaruit de tijd van Poesjkin zich geheel laat herstellen. Voor de relikwieën moet men naar de Mojka in Petersburg; voor de tijd hierheen.

De vaste opstellingen «Poesjkin en zijn tijd» (vijftien zalen in het hoofdhuis van het landgoed) en «Sprookjes van Poesjkin»; uitgaven uit zijn leven, portretten van zijn kring, gebruiksvoorwerpen uit het begin van de negentiende eeuw.

1,2 km hiervandaan · Pretsjistenka 12/2 ·

· nr. 2