Musea bij «Novodevitsji-klooster»

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

2,1 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 ·

· nr. 62

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

2,4 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

2,5 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Wetenschap en natuur · sinds 1716

Het mineralogisch museum

uitmuntend

Een verzameling van ruim driehonderd jaar oud: zij groeide uit het mineralenkabinet van Peters Kunstkamera en verhuisde met de Academie van Wetenschappen mee naar Moskou. Zo’n honderdveertigduizend stukken maken haar tot een van de grootste mineralogische musea ter wereld, en in de systematiek van gesteente heeft zij in Rusland haar gelijke niet. Naturalis toont steen als deel van een verhaal over de aarde; hier is het omgekeerde het doel — de hele klasse op volgorde, met het gewone stuk naast het uitzonderlijke, want daarvoor bestaat een systematische verzameling. Kom in de wetenschap dat dit een wetenschappelijk museum is en geen vermakelijk: vitrines, etiketten, geen schermen. Wie het verhaal wil, heeft een rondleiding nodig, en die moet vooraf worden besteld.

De systematische collectie — de hele bekende mineralenwereld per klasse. Oeralse malachiet en rodoniet uit de oude kroonverzamelingen. Meteorieten. Steensnijwerk van Fabergé en van de slijperij van Peterhof. Grote stukken van een formaat dat alleen musea van deze ouderdom bezitten.

2,5 km hiervandaan · Leninski prospekt 18, gebouw 2 · ·

· nr. 63

Militaire geschiedenis · sinds 1962

Panorama Borodino

belangrijk

Het panorama van Roubaud is een van de weinige overgebleven werken van een genre dat de top van de negentiende-eeuwse beeldcultuur was en vrijwel geheel is verdwenen. De waarde zit in de inrichting van het schouwspel zelf, niet in het onderwerp: zo keek men vóór de film. Wie in Den Haag in het Panorama Mesdag heeft gestaan, kent het gevoel van de horizon die niet ophoudt; dit doek is groter, en het beeld is een veldslag in plaats van een strand.

Het panorama «Borodino» van Frans Roubaud, geschilderd in 1912: een doek van 115 meter in omtrek en 15 meter hoog. Ernaast de «Isba van Koetoezov», waar de krijgsraad op 1 september 1812 besloot Moskou op te geven.

2,5 km hiervandaan · Koetoezovski prospekt 38, gebouw 1 · ·

· nr. 9

Wetenschap en natuur · sinds 1951

Botanische Tuin MSU

voor liefhebbers

De tuin werd in 1951 aangelegd samen met de nieuwe universiteitsgebouwen op de Leninheuvels, en hij wordt als een verzameling beheerd: elke collectie heeft haar naam, haar aantal cultivars en haar jaar. Het bloeiende deel bij de ingang is vrij te belopen — seringen, irissen, rozen, pioenen, vaste planten. Er staan hier meer dan tweehonderdvijftig seringencultivars en ongeveer zevenhonderd irissen; de boompioenen zijn in de universiteit zelf gekweekt. Elke plant hier heeft haar eigen naam en haar eigen herkomst.

Seringen: meer dan tweehonderdvijftig cultivars, Russische en buitenlandse; het tentoonstellingsperk werd in 1974 aangelegd. Irissen — ongeveer zevenhonderd, van baard- tot bolirissen. Rozen, meer dan tweehonderd cultivars. Pioenen, meer dan driehonderd, waaronder boompioenen die in de universiteit zelf zijn gekweekt. Daglelies, ongeveer tweehonderd cultivars, van oude tot hedendaagse.

3,1 km hiervandaan · Leninskije Gory 1, gebouw 12 · ·

· nr. 99

Huismusea · sinds 1911

Tolstojmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Het grootste handschriftenfonds van één schrijver ter wereld. De waarde is wetenschappelijk: hier is te zien hoe de tekst gemaakt is — Tolstoj schreef één zin tien keer over, en dat ziet men met eigen ogen. Nederlandse lezers kennen hem uit de Russische Bibliotheek van Van Oorschot; hier ligt waar die vertalingen vandaan komen. Voor het huis waar hij woonde moet u naar Chamovniki.

Het handschriftenfonds met autografen van Tolstoj, uitgaven uit zijn leven, portretten en foto’s van de schrijver en zijn familie. De opstelling volgt de boeken — van «Kinderjaren» tot «Opstanding».

3,1 km hiervandaan · Pretsjistenka 11/8 · ·

· nr. 7

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

3,1 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5

Literatuur · sinds 1957

Poesjkinmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Een gedenkhuis van Poesjkin heeft Moskou niet: hij woonde hier niet. De waarde van dit museum ligt niet in de echtheid van de muren maar in de volledigheid van een tijdperk — een verzameling voorwerpen, boeken en portretten waaruit de tijd van Poesjkin zich geheel laat herstellen. Voor de relikwieën moet men naar de Mojka in Petersburg; voor de tijd hierheen.

De vaste opstellingen «Poesjkin en zijn tijd» (vijftien zalen in het hoofdhuis van het landgoed) en «Sprookjes van Poesjkin»; uitgaven uit zijn leven, portretten van zijn kring, gebruiksvoorwerpen uit het begin van de negentiende eeuw.

3,2 km hiervandaan · Pretsjistenka 12/2 ·

· nr. 2

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

3,3 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79