Musea bij «Watermuseum»

Bijzonder · sinds 1894

Het Bachroesjin-museum

uitmuntend

Een verzameling die in 1894 door één particulier werd begonnen en uitgroeide tot de grootste theaterverzameling ter wereld — zo rekent het museum het zelf, en tegenspreken is lastig: anderhalf miljoen nummers. Haar waarde is de volledigheid: het Russische theater is hier op rij te volgen, van het lijfeigenentoneel tot vandaag, en niet in losse sterren. Wat het Theater Instituut Nederland bijeenbracht en wat nu bij het Allard Pierson ligt, geeft een idee van zulk materiaal; het verschil is de schaal en het feit dat hier alles ook getóónd wordt. De ontwerpen van Golovin, Bakst, Korovin en Exter zijn overigens eersterangs schilderkunst — zij zijn alleen onder theater geboekt. Het hoofdgebouw ging in 2024 na een lange restauratie weer open; het is verstandig de samenstelling van de vaste opstelling vooraf na te gaan.

Ontwerpen voor decors en kostuums van Golovin, Bakst, Korovin, Exter en Tatlin. Kostuums en bezittingen van grote acteurs. Maquettes van decors. Archieven van theaters en regisseurs. Het huis van Bachroesjin zelf, gebouwd voor de verzameling.

1,2 km hiervandaan · Oelitsa Bachroesjina 31/12

· nr. 66

Kunst · sinds 2006

Het Museum van de Russische Icoon

uitmuntend

Voor Ethiopische christelijke kunst de enige verzameling in Rusland; voor de Russische icoon een concurrent van de staatsmusea. En daarbij een omstandigheid die voor een collectie van dit niveau in de wereld vrijwel ongehoord is: de toegang is vrij.

De Russische icoon van de 14de tot de 20ste eeuw — van Novgorodse panelen tot oudgelovige schilderkunst; Ethiopische christelijke kunst — de enige zulke verzameling in Rusland; een gereconstrueerde iconostase en Griekse iconen uit de post-Byzantijnse tijd.

2,1 km hiervandaan · Gontsjarnaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 54

Kunst · sinds 1969

Tropininmuseum

belangrijk

Het Moskouse portret van de eerste helft van de negentiende eeuw is nergens zo dicht bijeen. De waarde zit ook in de herkomst: een particuliere verzameling die aan de stad werd geschonken — een schoolvoorbeeld van hoe Russische musea zijn ontstaan. Het genre kent men in Nederland goed: Museum Van Loon, de Mesdag Collectie.

Portretten van Vasili Tropinin en van zijn Moskouse tijdgenoten, werk van lijfeigen schilders, Russische biedermeier. De stille steeg in Zamoskvoretsje en het huis zelf zijn de helft van de indruk.

2,2 km hiervandaan · Sjtsjetininski pereoelok 10, gebouw 1 · ·

· nr. 31

Kunst · sinds 1947

Het Roebljov-museum

uitmuntend

De derde verzameling Russische iconen na de Tretjakovgalerij en het Russisch Museum, en de enige die als museum van één onderwerp is ingericht: de icoon staat hier niet in een rij Russische kunst maar wordt op zichzelf uitgelegd, van paneel en krijtgrond tot iconografie. De verzameling ontstond uit wat expedities van het museum weghaalden uit gesloten en verwoeste kerken, en haar waarde zit in de volledigheid van de reeks, niet in losse sterren: grote namen ontbreken vrijwel, maar de lijn loopt onafgebroken van de dertiende tot de zeventiende eeuw. Wie het Iconenmuseum in Kampen kent, herkent de opzet en ziet meteen het verschil in schaal: daar een zaal, hier een klooster en dertienduizend nummers. De Verlosserskathedraal waarin dit alles staat, is het oudste bewaarde gebouw van Moskou.

Iconen uit de dertiende tot de zeventiende eeuw, bijeengebracht door expedities van het museum zelf. Koningsdeuren en complete iconostasen. Fragmenten van muurschildering. De Verlosserskathedraal uit de jaren 1420 — het oudste gebouw van Moskou, met resten van ornamentele beschildering die met Roebljov in verband wordt gebracht.

2,4 km hiervandaan · Andronjevskaja plosjtsjad 10 · ·

· nr. 61

Kunst · sinds 1856

De Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

Nergens anders is Russische kunst van de 11de tot het begin van de 20ste eeuw zo volledig bijeengebracht; alleen het Russisch Museum is vergelijkbaar. Maar de canon is hier gevormd: Tretjakov kocht bij tijdgenoten wat híj belangrijk vond, en zijn particuliere keuze werd wat wij nu de Russische school noemen. Wie de 19de eeuw elders bekijkt, ziet scherven.

De verschijning van Christus aan het volk van Aleksandr Ivanov — het doek heeft een eigen zaal; Bojarin Morozova en De ochtend van de strelitzenexecutie van Vasili Soerikov; Ivan de Verschrikkelijke en zijn zoon Ivan van Ilja Repin; Meisje met perziken van Valentin Serov; De ridders van Viktor Vasnetsov; de zalen met oud-Russische iconen. De Drie-eenheid van Andrej Roebljov hangt er niet meer: de icoon is in 2023 aan de Kerk overgedragen.

2,7 km hiervandaan · Lavroesjinski pereoelok 10 · ·

· nr. 1

Kunst · sinds 2024

De Tretjakov aan de Kadasjevskaja

belangrijk

Nog geen collectie, maar een instrument: het eerste tentoonstellingsgebouw in Moskou dat volgens museumnormen van de 21ste eeuw is gebouwd — klimaat, licht, overspanningen. De waarde is dat hierheen nu gebracht kan worden wat vroeger niet kon.

Een eigen vaste collectie is er niet — dit is een tentoonstellingsgebouw. Bekijk het atrium (vrij toegankelijk, zonder ticket) en de gevels: daarop zijn reproducties van 34 werken van Russische kunstenaars aangebracht.

2,9 km hiervandaan · Kadasjevskaja-kade 12 · ·

· nr. 55

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

3,0 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79

Geschiedenis · sinds 1859

De Romanov-kamers

belangrijk

Een van de eerste musea van Rusland: het opende in 1859, dertien jaar vóór het Historisch Museum, en opende meteen als reconstructie van het bojarenleven — een destijds ongehoord idee. Men moet hier niet op echtheid tot de spijker letten maar op de gedachte zelf: hoe het midden van de negentiende eeuw zich de zeventiende voorstelde, en wat daaruit voortkwam. Cuypers bouwde in diezelfde decennia het Rijksmuseum en gaf de Gouden Eeuw een gedaante die zij nooit had gehad; het geval is hetzelfde, en het is even leerzaam. De verzameling is intussen echt: meubels, vaatwerk, textiel, tegels. Samen met het Oude Engelse Hof twee stappen verderop is dit het beste paar in Moskou over de stad van vóór Peter.

De zestiende-eeuwse onderbouw, het enige echte deel van het gebouw. De interieurs die Richter in de jaren 1850 opnieuw maakte: de eetkamer, de kamer van de bojarin, de lichtkamer. Betegelde kachels, kisten, vaatwerk en textiel uit de zeventiende eeuw.

3,1 km hiervandaan · Oelitsa Varvarka 10 ·

· nr. 77

Geschiedenis · sinds 1994

Het Oude Engelse Hof

belangrijk

Het oudste bewaarde burgerlijke, niet-kerkelijke gebouw van Moskou. De waarde zit in de gewelven zelf: zestiende-eeuwse interieurs zijn in de stad vrijwel niet meer over, en hersteld zijn ze door Baranovski — de restaurator die het halve oude Moskou heeft gered. Voor Nederlandse ogen is er nog iets bij: in dezelfde eeuw voeren ook de Hollanders op Archangelsk en dreven zij handel met Moskovië, maar van hun kantoren staat niets meer overeind. Hier staat het.

De Schatkamer met haar herstelde interieur uit de zestiende en zeventiende eeuw en de oorspronkelijke gewelven; een opstelling over de Russisch-Engelse handel en vondsten van de archeologen uit Zarjadje.

3,2 km hiervandaan · Varvarka 4a (park Zarjadje) · ·

· nr. 18

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

3,3 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5