Musea bij «Het Gogolhuis»

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

2,0 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Kunst · sinds 2015

Museum AZ

belangrijk

Een museum van één schilder, Anatoli Zverev, voortgekomen uit een particuliere verzameling. De waarde zit niet in de omvang — weinig zalen, kleine stukken — maar in de manier van tonen: een tentoonstelling wordt hier als betoog gebouwd, met volgorde en licht, en niet als een rij aan de muur; in Moskou is dat zeldzaam. Over Zverev zelf hoort een eerlijk woord: een ongelijkmatig schilder, van wie een deel van het werk op de snelheid van de hand rust en niet op diepte, en zijn beste bladen moeten eruit gezocht worden. Het museum verbergt dat niet, en daarom gelooft men het.

Schilderijen en tekeningen van Anatoli Zverev uit de verzameling van Natalja Opaleva. Tentoonstellingen die Zverev naast andere kunstenaars van zijn kring zetten. Werk van Vladimir Nemoechin en andere non-conformisten.

2,1 km hiervandaan · 2-ja Tverskaja-Jamskaja oelitsa 20–22 · ·

· nr. 73

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

2,1 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

2,2 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5

Bijzonder · sinds 1912

Het muziekmuseum

uitmuntend

Een van de grootste verzamelingen muziekinstrumenten ter wereld en de enige plek in Rusland waar het instrument als voorwerp van geschiedenis wordt getoond. Men gaat er van hoorn en goesli tot de synthesizer van Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin — het apparaat waarop de muziek bij Solaris werd geschreven. Ook de Staatscollectie van bijzondere instrumenten wordt hier bewaard: Stradivari, Guarneri, Amati. Museum Speelklok laat horen wat een instrument doet als het speelt; hier ziet men eerst waar het vandaan komt, over de hele wereld en over drie eeuwen, en dan pas wat ervan geworden is. Eén ding moet men weten: de collectie is een werkende, instrumenten worden aan musici uitgeleend, en in de vitrine treft men ze niet altijd aan.

Instrumenten van de volken der wereld, van de Russische goesli tot de Japanse koto. De ANS-synthesizer van Jevgeni Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin. Autografen en handschriften van Russische componisten. De Staatscollectie strijkinstrumenten, wanneer die in het museum is.

2,3 km hiervandaan · Oelitsa Fadejeva 4

· nr. 65

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

2,4 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 · ·

· nr. 62

Kunst · sinds 1981

Museum voor Decoratieve Kunst

belangrijk

Lakminiatuur uit vier scholen en propagandaporselein — daaraan is Rusland herkenbaar in de decoratieve kunst van de wereld. Van de vier scholen is Palech buiten Rusland de enige bekende; de andere drie ziet men zelden. Het materiaal is eersteklas; de opstelling blijft erbij achter.

Russische lakminiatuur — Palech, Fedoskino, Mstjora, Choluj; Sovjetpropagandaporselein; een verzameling speelgoed uit de hele wereld; kunstborduurwerk en samowars.

2,4 km hiervandaan · Delegatskaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 32

Kunst · sinds 1969

Tropininmuseum

belangrijk

Het Moskouse portret van de eerste helft van de negentiende eeuw is nergens zo dicht bijeen. De waarde zit ook in de herkomst: een particuliere verzameling die aan de stad werd geschonken — een schoolvoorbeeld van hoe Russische musea zijn ontstaan. Het genre kent men in Nederland goed: Museum Van Loon, de Mesdag Collectie.

Portretten van Vasili Tropinin en van zijn Moskouse tijdgenoten, werk van lijfeigen schilders, Russische biedermeier. De stille steeg in Zamoskvoretsje en het huis zelf zijn de helft van de indruk.

2,6 km hiervandaan · Sjtsjetininski pereoelok 10, gebouw 1 · ·

· nr. 31

Kunst · sinds 2006

Het Museum van de Russische Icoon

uitmuntend

Voor Ethiopische christelijke kunst de enige verzameling in Rusland; voor de Russische icoon een concurrent van de staatsmusea. En daarbij een omstandigheid die voor een collectie van dit niveau in de wereld vrijwel ongehoord is: de toegang is vrij.

De Russische icoon van de 14de tot de 20ste eeuw — van Novgorodse panelen tot oudgelovige schilderkunst; Ethiopische christelijke kunst — de enige zulke verzameling in Rusland; een gereconstrueerde iconostase en Griekse iconen uit de post-Byzantijnse tijd.

3,0 km hiervandaan · Gontsjarnaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 54

Huismusea · sinds 1953

Het Vasnetsovhuis

voor liefhebbers

«De Bogatyrs» is in dit atelier geschilderd en hangt in de Lavroesjinskisteeg; de muurschilderingen van de Vladimirkathedraal bleven in Kiev. Wat hier staat, is het huis. Viktor Vasnetsov bouwde het in 1894 naar eigen ontwerp voor zichzelf, en de Tretjakovgalerij noemt het het eerste woonhuis in de neo-Russische stijl. Boven ligt het atelier waarvoor het geheel werd opgetrokken, en daar bleef «Het gedicht van de zeven sprookjes» achter: zeven doeken waaraan de schilder van 1901 tot zijn dood werkte. Van de zesentwintigduizend voorwerpen kwam het grootste deel van de erfgenamen, die het huis vanaf 1927 als museum openhielden en het in 1948 aan de staat overdroegen. Naar ons oordeel is het werk waarmee Vasnetsov naam maakte elders te zien; men komt hier kijken hoe één man zijn Russische stijl van het doek tot in de meubels heeft doorgevoerd.

De bovenverdieping is het atelier waarvoor het huis er kwam: hoge plafonds, brede ramen op de binnenplaats en de tuin. Viktor Vasnetsov schilderde hier «De Bogatyrs» en «Sirin en Alkonost». Beide hangen allang in de Lavroesjinskisteeg. Wat bleef is «Het gedicht van de zeven sprookjes», zeven doeken uit 1901–1926, van «De slapende prinses» tot «De kikkerprinses». Daarnaast iconen en volksklederdracht uit zijn eigen verzameling, zijn penselen in een berkenschorskoker op de werktafel. Beneden hebben de eetkamer en de salon hun inrichting uit het eind van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw behouden: meubels naar tekeningen van Vasnetsov en Jelena Polenova, familieportretten van zijn eigen hand. Op de binnenplaats, tegen de bakstenen brandmuur, hangt het mozaïek «Christus op de troon» naar zijn ontwerp. Het werd aan het begin van de twintigste eeuw gezet in het Petersburgse atelier van Frolov en kwam in de jaren zeventig hierheen.

3,0 km hiervandaan · Vasnetsova pereoelok 13 · ·

gecontroleerd 20 augustus 2026 · nr. 100