Musea bij «Museum voor Decoratieve Kunst»

Geschiedenis · sinds 1872

Het Historisch Museum

van wereldbetekenis

Een verzameling materiële bronnen voor de Russische geschiedenis die in volledigheid haar gelijke niet kent: archeologie, numismatiek, wapens en handschriften naast elkaar, vijf miljoen voorwerpen. Daarbij een zeldzaamheid van andere orde: een volledig bewaard gebleven interieurensemble in Russische stijl van Sjervoed, op zichzelf een monument.

Een uitgeholde boomstamboot van ongeveer 3500 jaar oud; het Mstislav-evangelie uit het begin van de 12de eeuw; de helm van vorst Jaroslav Vsevolodovitsj; de globe van Blaeu; persoonlijke bezittingen van Peter de Grote. Kijk ook omhoog: de zalen zijn beschilderd naar motieven uit de oud-Russische kunst en zijn zelf onderdeel van de collectie.

2,3 km hiervandaan · Rode Plein 1 · ·

· nr. 6

Kunst · sinds 1817

De Manege

belangrijk

Een verzameling is er niet, en de waarde is geheel bouwkundig: een kolomloze overspanning van bijna 45 meter naar de berekening van Betancourt — een monument van ingenieursdenken zoals Europa er weinig heeft. Al het overige hier is tijdelijk.

Het gebouw zelf: de kolomloze zaal van de Manege is overspannen met houten spanten van bijna 45 meter, berekend door de ingenieur Agustín de Betancourt — een zeldzaam monument van ingenieurskunst.

2,4 km hiervandaan · Manegeplein 1 ·

· nr. 19

Kunst · sinds 2016

Museum van het Russisch Impressionisme

uitmuntend

De term Russisch impressionisme is omstreden, en dit is de enige instelling die hem onderzoekt in plaats van illustreert. De waarde zit in het tentoonstellingsprogramma: hier komen werken uit privéverzamelingen die je anders nooit te zien krijgt.

Konstantin Korovin, Valentin Serov, Igor Grabar, Nikolaj Bogdanov-Belski. Het gebouw is een omgebouwd cilindrisch meelpakhuis van de fabriek Bolsjevik: een zeldzaam voorbeeld van industriële bouw die museum werd.

2,5 km hiervandaan · Leningradski prospekt 15, gebouw 11 · ·

· nr. 51

Kunst · sinds 1934

Het Museum voor Architectuur

uitmuntend

Het enige architectuurmuseum van Rusland en een van de weinige ter wereld. Hier worden fragmenten van gesloopte gebouwen bewaard — de hoogreliëfs van de Christus-Verlosserkathedraal, onderdelen van de Soecharev-toren: stukken die nergens anders bestaan, omdat de gebouwen zelf verdwenen zijn.

De enfilade van het hoofdhuis van het landgoed Talyzin met tentoonstellingen; de Apothekerskanselarij — 17de-eeuwse kamers waar fragmenten van gesloopte Moskouse gebouwen worden getoond; maquettes van nooit uitgevoerde projecten, waaronder stukken die met het Paleis van de Sovjets samenhangen.

2,5 km hiervandaan · Vozdvizjenka 5/25 · ·

· nr. 53

Geschiedenis · sinds 1806

Het Wapenhuis

van wereldbetekenis

Een schatkamer die niet door verzamelen is ontstaan maar door bewaren: de dingen kwamen hier als bezit van de vorst of als gezantschapsgeschenk, en zijn daarom bewaard gebleven waar ze in Europa de smeltkroes in gingen. Van het Engelse zilver uit de zestiende en zeventiende eeuw staat hier meer dan in Engeland zelf. Wie weet hoe weinig er in de Republiek van het zilver van de Gouden Eeuw over is — bijna alles ging om, in oorlogsjaren en bij faillissementen — begrijpt meteen wat het betekent dat een gezantschapsgeschenk vier eeuwen ongemoeid bleef. Schilderkunst is er hier niet: dit is een kamer van voorwerpen.

De Muts van Monomach en de dubbele troon van de kindtsaren Ivan en Peter. Tudor- en Stuartzilver, een verzameling die nergens haar gelijke heeft. Paaseieren van Fabergé. Iconenbekleedsels, panagia’s en kelken uit het Rusland van vóór de Mongolen. De koetsenzalen: kroningsrijtuigen uit de achttiende eeuw.

2,6 km hiervandaan · Moskous Kremlin (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 59

Architectuur en landgoederen · sinds 2020

Narkomfin

belangrijk

Het huis van Ginzburg en Milinis uit 1930 is het overgangstype van de commune-woning waarmee elk gesprek over twintigste-eeuwse huisvesting begint: tweelaagse eenheden, een gang om de andere verdieping, keuken en wasserij uit de woning gehaald. Le Corbusier kende dit gebouw en steunde erop bij de Unité d’habitation in Marseille. Wie de Van Nellefabriek in Rotterdam of Duikers Zonnestraal kent, herkent hetzelfde jaartal en dezelfde overtuiging, met dit verschil: dit is geen fabriek en geen sanatorium maar een woonhuis, en de vraag hoe men leeft is er scherper gesteld. Maar de verwachting moet eerlijk worden bijgesteld: de restauratie van 2017–2020 heeft het huis aan zijn bewoners teruggegeven, en het museum is hier één herstelde eenheid, geen gebouw. Kijken doet men van buiten en in één woning, op afspraak.

Een herstelde eenheid van het type F, ingericht naar de tekeningen van Ginzburg. Het bouwwerk zelf: het woonblok op kolommen, het gemeenschapsblok, de brug ertussen.

2,6 km hiervandaan · Novinski boelevard 25, blok 1 · ·

· nr. 74

Geschiedenis · sinds 1994

Het Oude Engelse Hof

belangrijk

Het oudste bewaarde burgerlijke, niet-kerkelijke gebouw van Moskou. De waarde zit in de gewelven zelf: zestiende-eeuwse interieurs zijn in de stad vrijwel niet meer over, en hersteld zijn ze door Baranovski — de restaurator die het halve oude Moskou heeft gered. Voor Nederlandse ogen is er nog iets bij: in dezelfde eeuw voeren ook de Hollanders op Archangelsk en dreven zij handel met Moskovië, maar van hun kantoren staat niets meer overeind. Hier staat het.

De Schatkamer met haar herstelde interieur uit de zestiende en zeventiende eeuw en de oorspronkelijke gewelven; een opstelling over de Russisch-Engelse handel en vondsten van de archeologen uit Zarjadje.

2,8 km hiervandaan · Varvarka 4a (park Zarjadje) · ·

· nr. 18

Kunst · sinds 1965

Museum van Apollinari Vasnetsov

voor liefhebbers

De reconstructies van het oude Moskou zijn geen schilderkunst maar wetenschappelijk werk: Vasnetsov deed archeologische waarnemingen, en zijn gezichten dienen tot vandaag als leerboekillustraties. Hier hangen ze in het appartement waar ze gemaakt zijn. Het verschil met de Hollandse stadsgezichten is precies dit: Berckheyde schilderde een stad die er stond, Vasnetsov een die er niet meer was.

Het atelier van de schilder met de oorspronkelijke inrichting en de gezichten op het oude Moskou — historische reconstructies van Apollinari Vasnetsov, waarnaar men zich de middeleeuwse stad nog altijd voorstelt.

2,8 km hiervandaan · Foermanny pereoelok 6, app. 21–22 (derde verdieping, bel 22) ·

· nr. 13

Architectuur en landgoederen · sinds 1955

De kathedralen van het Kremlin

van wereldbetekenis

De iconostase van de Verkondigingskathedraal wordt in verband gebracht met Theofanes de Griek, Andrej Roebljov en Prochor van Gorodets: de kroniek van 1405 noemt hen als de schilders van deze kerk, al wordt nog altijd betwist of de huidige iconen datzelfde werk zijn. Zo’n samenloop van namen bestaat nergens anders. En het verschil met welk iconenmuseum ook is principieel: de dingen staan waar zij stonden, in het licht en de ruimte waarvoor zij geschilderd zijn — zoals het glas van de Sint-Janskerk in Gouda in het raam iets anders is dan achter vitrineglas. Wat hier ontbreekt is uitleg: de kathedralen hebben vrijwel geen bordjes en gaan uit van wie het al weet of met een gids komt.

De deësisrij van de Verkondigingskathedraal. De fresco’s van de Oespenski-kathedraal uit 1642–1644 en haar iconostase; daar hangen ook de oudste iconen, naar Moskou gebracht toen de landen werden samengevoegd. De graven van de Moskouse vorsten en tsaren in de Aartsengelkathedraal, beschilderd in 1652–1666. Het Patriarchenpaleis: toegepaste kunst en het dagelijks leven van de zeventiende eeuw.

Ontrent op het midden der plaets, die ruim, en in ’t ronde met gebouwen bezet is, staet een Toorn genaemt Ivan Welike, zoo veel als Groot Jan, waer op die groote klok staet…

Cornelis de Bruyn, 1711 volledig

2,8 km hiervandaan · Moskous Kremlin, Kathedralenplein (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 60

Geschiedenis · sinds 1859

De Romanov-kamers

belangrijk

Een van de eerste musea van Rusland: het opende in 1859, dertien jaar vóór het Historisch Museum, en opende meteen als reconstructie van het bojarenleven — een destijds ongehoord idee. Men moet hier niet op echtheid tot de spijker letten maar op de gedachte zelf: hoe het midden van de negentiende eeuw zich de zeventiende voorstelde, en wat daaruit voortkwam. Cuypers bouwde in diezelfde decennia het Rijksmuseum en gaf de Gouden Eeuw een gedaante die zij nooit had gehad; het geval is hetzelfde, en het is even leerzaam. De verzameling is intussen echt: meubels, vaatwerk, textiel, tegels. Samen met het Oude Engelse Hof twee stappen verderop is dit het beste paar in Moskou over de stad van vóór Peter.

De zestiende-eeuwse onderbouw, het enige echte deel van het gebouw. De interieurs die Richter in de jaren 1850 opnieuw maakte: de eetkamer, de kamer van de bojarin, de lichtkamer. Betegelde kachels, kisten, vaatwerk en textiel uit de zeventiende eeuw.

2,8 km hiervandaan · Oelitsa Varvarka 10 ·

· nr. 77