Musea bij «Narkomfin»

Geschiedenis · sinds 1997

Museum voor de archeologie van Moskou

voor liefhebbers

Een museum gebouwd om wat niet te verplaatsen viel: de brugpijlers uit de zestiende eeuw bleven staan waar ze stonden, en het gebouw kwam eroverheen. Die manier van tonen is zeldzaam, en daarvoor loont het afdalen. In Utrecht kent men het als DOMunder — dezelfde afdaling naar een stad onder het plein.

De witstenen pijlers van de Voskresenskibrug over de Neglinnaja (zestiende tot achttiende eeuw) — het museum is er letterlijk omheen gebouwd; muntschatten uit het centrum van de stad; gebruiksvoorwerpen van het middeleeuwse Moskou.

2,3 km hiervandaan · Manegeplein 1a · ·

· nr. 15

Bijzonder · sinds 1912

Het muziekmuseum

uitmuntend

Een van de grootste verzamelingen muziekinstrumenten ter wereld en de enige plek in Rusland waar het instrument als voorwerp van geschiedenis wordt getoond. Men gaat er van hoorn en goesli tot de synthesizer van Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin — het apparaat waarop de muziek bij Solaris werd geschreven. Ook de Staatscollectie van bijzondere instrumenten wordt hier bewaard: Stradivari, Guarneri, Amati. Museum Speelklok laat horen wat een instrument doet als het speelt; hier ziet men eerst waar het vandaan komt, over de hele wereld en over drie eeuwen, en dan pas wat ervan geworden is. Eén ding moet men weten: de collectie is een werkende, instrumenten worden aan musici uitgeleend, en in de vitrine treft men ze niet altijd aan.

Instrumenten van de volken der wereld, van de Russische goesli tot de Japanse koto. De ANS-synthesizer van Jevgeni Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin. Autografen en handschriften van Russische componisten. De Staatscollectie strijkinstrumenten, wanneer die in het museum is.

2,3 km hiervandaan · Oelitsa Fadejeva 4

· nr. 65

Geschiedenis · sinds 1872

Het Historisch Museum

van wereldbetekenis

Een verzameling materiële bronnen voor de Russische geschiedenis die in volledigheid haar gelijke niet kent: archeologie, numismatiek, wapens en handschriften naast elkaar, vijf miljoen voorwerpen. Daarbij een zeldzaamheid van andere orde: een volledig bewaard gebleven interieurensemble in Russische stijl van Sjervoed, op zichzelf een monument.

Een uitgeholde boomstamboot van ongeveer 3500 jaar oud; het Mstislav-evangelie uit het begin van de 12de eeuw; de helm van vorst Jaroslav Vsevolodovitsj; de globe van Blaeu; persoonlijke bezittingen van Peter de Grote. Kijk ook omhoog: de zalen zijn beschilderd naar motieven uit de oud-Russische kunst en zijn zelf onderdeel van de collectie.

2,3 km hiervandaan · Rode Plein 1 · ·

· nr. 6

Geschiedenis · sinds 1806

Het Wapenhuis

van wereldbetekenis

Een schatkamer die niet door verzamelen is ontstaan maar door bewaren: de dingen kwamen hier als bezit van de vorst of als gezantschapsgeschenk, en zijn daarom bewaard gebleven waar ze in Europa de smeltkroes in gingen. Van het Engelse zilver uit de zestiende en zeventiende eeuw staat hier meer dan in Engeland zelf. Wie weet hoe weinig er in de Republiek van het zilver van de Gouden Eeuw over is — bijna alles ging om, in oorlogsjaren en bij faillissementen — begrijpt meteen wat het betekent dat een gezantschapsgeschenk vier eeuwen ongemoeid bleef. Schilderkunst is er hier niet: dit is een kamer van voorwerpen.

De Muts van Monomach en de dubbele troon van de kindtsaren Ivan en Peter. Tudor- en Stuartzilver, een verzameling die nergens haar gelijke heeft. Paaseieren van Fabergé. Iconenbekleedsels, panagia’s en kelken uit het Rusland van vóór de Mongolen. De koetsenzalen: kroningsrijtuigen uit de achttiende eeuw.

2,3 km hiervandaan · Moskous Kremlin (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 59

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

2,4 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Architectuur en landgoederen · sinds 1955

De kathedralen van het Kremlin

van wereldbetekenis

De iconostase van de Verkondigingskathedraal wordt in verband gebracht met Theofanes de Griek, Andrej Roebljov en Prochor van Gorodets: de kroniek van 1405 noemt hen als de schilders van deze kerk, al wordt nog altijd betwist of de huidige iconen datzelfde werk zijn. Zo’n samenloop van namen bestaat nergens anders. En het verschil met welk iconenmuseum ook is principieel: de dingen staan waar zij stonden, in het licht en de ruimte waarvoor zij geschilderd zijn — zoals het glas van de Sint-Janskerk in Gouda in het raam iets anders is dan achter vitrineglas. Wat hier ontbreekt is uitleg: de kathedralen hebben vrijwel geen bordjes en gaan uit van wie het al weet of met een gids komt.

De deësisrij van de Verkondigingskathedraal. De fresco’s van de Oespenski-kathedraal uit 1642–1644 en haar iconostase; daar hangen ook de oudste iconen, naar Moskou gebracht toen de landen werden samengevoegd. De graven van de Moskouse vorsten en tsaren in de Aartsengelkathedraal, beschilderd in 1652–1666. Het Patriarchenpaleis: toegepaste kunst en het dagelijks leven van de zeventiende eeuw.

Ontrent op het midden der plaets, die ruim, en in ’t ronde met gebouwen bezet is, staet een Toorn genaemt Ivan Welike, zoo veel als Groot Jan, waer op die groote klok staet…

Cornelis de Bruyn, 1711 volledig

2,4 km hiervandaan · Moskous Kremlin, Kathedralenplein (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 60

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

2,4 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

2,6 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 ·

· nr. 62

Kunst · sinds 1981

Museum voor Decoratieve Kunst

belangrijk

Lakminiatuur uit vier scholen en propagandaporselein — daaraan is Rusland herkenbaar in de decoratieve kunst van de wereld. Van de vier scholen is Palech buiten Rusland de enige bekende; de andere drie ziet men zelden. Het materiaal is eersteklas; de opstelling blijft erbij achter.

Russische lakminiatuur — Palech, Fedoskino, Mstjora, Choluj; Sovjetpropagandaporselein; een verzameling speelgoed uit de hele wereld; kunstborduurwerk en samowars.

2,6 km hiervandaan · Delegatskaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 32

Bijzonder · sinds 1991

Exlibrismuseum

nichegebied

De enige verzameling boekmerken in Rusland — een gebied tussen grafiek en bibliofilie dat nergens anders stelselmatig wordt getoond. De kring van liefhebbers is smal, het materiaal is echt. Het genre kent men in Nederland uit Museum Meermanno in Den Haag: het boek zelf als voorwerp van studie.

Boekmerken van Russische en buitenlandse kunstenaars, miniatuuruitgaven en microboeken, een tekst geschreven op een rijstkorrel en miniaturen op ivoor.

2,7 km hiervandaan · Poesjetsjnaja 7/5, gebouw 2 (tweede verdieping) · ·

· nr. 40