Musea bij «Nieuwe Tretjakovgalerij»

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

800 m hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

850 m hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Huismusea · sinds 1911

Tolstojmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Het grootste handschriftenfonds van één schrijver ter wereld. De waarde is wetenschappelijk: hier is te zien hoe de tekst gemaakt is — Tolstoj schreef één zin tien keer over, en dat ziet men met eigen ogen. Nederlandse lezers kennen hem uit de Russische Bibliotheek van Van Oorschot; hier ligt waar die vertalingen vandaan komen. Voor het huis waar hij woonde moet u naar Chamovniki.

Het handschriftenfonds met autografen van Tolstoj, uitgaven uit zijn leven, portretten en foto’s van de schrijver en zijn familie. De opstelling volgt de boeken — van «Kinderjaren» tot «Opstanding».

1,0 km hiervandaan · Pretsjistenka 11/8 · ·

· nr. 7

Literatuur · sinds 1957

Poesjkinmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Een gedenkhuis van Poesjkin heeft Moskou niet: hij woonde hier niet. De waarde van dit museum ligt niet in de echtheid van de muren maar in de volledigheid van een tijdperk — een verzameling voorwerpen, boeken en portretten waaruit de tijd van Poesjkin zich geheel laat herstellen. Voor de relikwieën moet men naar de Mojka in Petersburg; voor de tijd hierheen.

De vaste opstellingen «Poesjkin en zijn tijd» (vijftien zalen in het hoofdhuis van het landgoed) en «Sprookjes van Poesjkin»; uitgaven uit zijn leven, portretten van zijn kring, gebruiksvoorwerpen uit het begin van de negentiende eeuw.

1,1 km hiervandaan · Pretsjistenka 12/2 ·

· nr. 2

Kunst · sinds 1969

Tropininmuseum

belangrijk

Het Moskouse portret van de eerste helft van de negentiende eeuw is nergens zo dicht bijeen. De waarde zit ook in de herkomst: een particuliere verzameling die aan de stad werd geschonken — een schoolvoorbeeld van hoe Russische musea zijn ontstaan. Het genre kent men in Nederland goed: Museum Van Loon, de Mesdag Collectie.

Portretten van Vasili Tropinin en van zijn Moskouse tijdgenoten, werk van lijfeigen schilders, Russische biedermeier. De stille steeg in Zamoskvoretsje en het huis zelf zijn de helft van de indruk.

1,1 km hiervandaan · Sjtsjetininski pereoelok 10, gebouw 1 · ·

· nr. 31

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

1,2 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 ·

· nr. 62

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

1,2 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79

Kunst · sinds 1856

De Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

Nergens anders is Russische kunst van de 11de tot het begin van de 20ste eeuw zo volledig bijeengebracht; alleen het Russisch Museum is vergelijkbaar. Maar de canon is hier gevormd: Tretjakov kocht bij tijdgenoten wat híj belangrijk vond, en zijn particuliere keuze werd wat wij nu de Russische school noemen. Wie de 19de eeuw elders bekijkt, ziet scherven.

De verschijning van Christus aan het volk van Aleksandr Ivanov — het doek heeft een eigen zaal; Bojarin Morozova en De ochtend van de strelitzenexecutie van Vasili Soerikov; Ivan de Verschrikkelijke en zijn zoon Ivan van Ilja Repin; Meisje met perziken van Valentin Serov; De ridders van Viktor Vasnetsov; de zalen met oud-Russische iconen. De Drie-eenheid van Andrej Roebljov hangt er niet meer: de icoon is in 2023 aan de Kerk overgedragen.

1,2 km hiervandaan · Lavroesjinski pereoelok 10 · ·

· nr. 1

Kunst · sinds 2024

De Tretjakov aan de Kadasjevskaja

belangrijk

Nog geen collectie, maar een instrument: het eerste tentoonstellingsgebouw in Moskou dat volgens museumnormen van de 21ste eeuw is gebouwd — klimaat, licht, overspanningen. De waarde is dat hierheen nu gebracht kan worden wat vroeger niet kon.

Een eigen vaste collectie is er niet — dit is een tentoonstellingsgebouw. Bekijk het atrium (vrij toegankelijk, zonder ticket) en de gevels: daarop zijn reproducties van 34 werken van Russische kunstenaars aangebracht.

1,2 km hiervandaan · Kadasjevskaja-kade 12 · ·

· nr. 55

Kunst · sinds 1912

Het Poesjkinmuseum

van wereldbetekenis

Originelen zijn er meer in het Louvre en het Metropolitan; uniek is iets anders — Tsvetajevs verzameling afgietsels, het enige ter wereld volledig bewaarde studiemuseum voor kunstgeschiedenis dat nog naar het oorspronkelijke plan werkt. In Europa verdwenen zulke verzamelingen in de 20ste eeuw naar de depots. Daarbij de Fajoemportretten en de voorwerpen uit Schliemanns Trojaanse schatten.

De didactische verzameling gipsafgietsels van antieke en renaissancistische sculptuur — het plan van Ivan Tsvetajev, in volledigheid zonder weerga; de Fajoemportretten; voorwerpen uit de schat van Priamos, door Heinrich Schliemann in Troje opgegraven; de Egyptische collectie. De Franse schilderkunst van de 19de en 20ste eeuw hangt in de Galerie op Volchonka 14.

1,4 km hiervandaan · Volchonka 12 · ·

· nr. 20