Musea bij «Overwinningsmuseum»

Militaire geschiedenis · sinds 1962

Panorama Borodino

belangrijk

Het panorama van Roubaud is een van de weinige overgebleven werken van een genre dat de top van de negentiende-eeuwse beeldcultuur was en vrijwel geheel is verdwenen. De waarde zit in de inrichting van het schouwspel zelf, niet in het onderwerp: zo keek men vóór de film. Wie in Den Haag in het Panorama Mesdag heeft gestaan, kent het gevoel van de horizon die niet ophoudt; dit doek is groter, en het beeld is een veldslag in plaats van een strand.

Het panorama «Borodino» van Frans Roubaud, geschilderd in 1912: een doek van 115 meter in omtrek en 15 meter hoog. Ernaast de «Isba van Koetoezov», waar de krijgsraad op 1 september 1812 besloot Moskou op te geven.

1,4 km hiervandaan · Koetoezovski prospekt 38, gebouw 1 · ·

· nr. 9

Wetenschap en natuur · sinds 1951

Botanische Tuin MSU

voor liefhebbers

De tuin werd in 1951 aangelegd samen met de nieuwe universiteitsgebouwen op de Leninheuvels, en hij wordt als een verzameling beheerd: elke collectie heeft haar naam, haar aantal cultivars en haar jaar. Het bloeiende deel bij de ingang is vrij te belopen — seringen, irissen, rozen, pioenen, vaste planten. Er staan hier meer dan tweehonderdvijftig seringencultivars en ongeveer zevenhonderd irissen; de boompioenen zijn in de universiteit zelf gekweekt. Elke plant hier heeft haar eigen naam en haar eigen herkomst.

Seringen: meer dan tweehonderdvijftig cultivars, Russische en buitenlandse; het tentoonstellingsperk werd in 1974 aangelegd. Irissen — ongeveer zevenhonderd, van baard- tot bolirissen. Rozen, meer dan tweehonderd cultivars. Pioenen, meer dan driehonderd, waaronder boompioenen die in de universiteit zelf zijn gekweekt. Daglelies, ongeveer tweehonderd cultivars, van oude tot hedendaagse.

3,1 km hiervandaan · Leninskije Gory 1, gebouw 12 · ·

· nr. 99

Architectuur en landgoederen · sinds 1524

Novodevitsji-klooster

uitmuntend

Na Kolomenskoje het tweede bouwwerk van Moskou op de werelderfgoedlijst, en naar samenhang van het geheel het eerste: een klooster van het eind van de zeventiende eeuw is vrijwel zonder verbouwing overgeleverd — muren, torens, poortkerken, refter. De Smolensk-kathedraal van 1524 bewaart zestiende-eeuwse fresco’s op hun plaats en een iconostase waarvan Moskou er twee of drie heeft. Wat hier ontbreekt is een museum in de gewone zin: dit is een werkend klooster met museale presentatie, en wat er open is wisselt per seizoen.

De Smolensk-kathedraal van 1524 met zestiende-eeuwse muurschildering en iconostase. Muren en torens van het eind van de zeventiende eeuw — de Moskouse barok compleet. Het grafveld: Denis Davydov, Sergej Solovjov, en Tsjechov tot hij werd verplaatst.

3,3 km hiervandaan · Novodevitsji projezd 1

· nr. 75

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

5,1 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 ·

· nr. 62

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

5,5 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

5,5 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Architectuur en landgoederen · sinds 2020

Narkomfin

belangrijk

Het huis van Ginzburg en Milinis uit 1930 is het overgangstype van de commune-woning waarmee elk gesprek over twintigste-eeuwse huisvesting begint: tweelaagse eenheden, een gang om de andere verdieping, keuken en wasserij uit de woning gehaald. Le Corbusier kende dit gebouw en steunde erop bij de Unité d’habitation in Marseille. Wie de Van Nellefabriek in Rotterdam of Duikers Zonnestraal kent, herkent hetzelfde jaartal en dezelfde overtuiging, met dit verschil: dit is geen fabriek en geen sanatorium maar een woonhuis, en de vraag hoe men leeft is er scherper gesteld. Maar de verwachting moet eerlijk worden bijgesteld: de restauratie van 2017–2020 heeft het huis aan zijn bewoners teruggegeven, en het museum is hier één herstelde eenheid, geen gebouw. Kijken doet men van buiten en in één woning, op afspraak.

Een herstelde eenheid van het type F, ingericht naar de tekeningen van Ginzburg. Het bouwwerk zelf: het woonblok op kolommen, het gemeenschapsblok, de brug ertussen.

5,6 km hiervandaan · Novinski boelevard 25, blok 1 · ·

· nr. 74

Wetenschap en natuur · sinds 1907

Darwinmuseum

belangrijk

Het oudste evolutiemuseum van Rusland, gebouwd rond een gedachte en niet rond een verzameling opgezette dieren: Kots verzamelde bewijzen van variabiliteit, en de opstelling dient het bewijs. Met Wenen of Berlijn valt het naar materiaal niet te vergelijken, maar naar wijze van betogen staat het op zichzelf. Teylers in Haarlem laat zien hoe een achttiende-eeuws vertoog over de natuur eruitzag; dit is hetzelfde ambacht, een eeuw later en met één stelling.

De verzameling taxidermie uit het begin van de twintigste eeuw van Filipp Fedoelov — naar kwaliteit een van de beste ter wereld; de collectie albino’s en melanisten, door Kots bijeengebracht als aanschouwelijk bewijs van variabiliteit; de zaal «Levende planeet».

5,7 km hiervandaan · Vavilova 57 · ·

· nr. 57

Huismusea · sinds 1922

Het Skrjabin-museum

belangrijk

Een woning waaruit niets is weggedragen: Skrjabin huurde haar zijn laatste drie jaar en stierf hier in 1915, en in 1922 werd zij museum — vrijwel zonder onderbreking. Meubels, boeken, vleugel en de inrichting van de werkkamer zijn de echte. Maar het voornaamste is iets anders: Skrjabin bedacht muziek samen met licht, en van dat plan is in de woning een spoor bewaard — de kleurenpartituur van Prometheus en het lichtapparaat. Geen ander componistenmuseum in Rusland toont het idee en niet louter het huiselijk leven.

De Bechstein-vleugel waaraan de laatste werken zijn geschreven. De werkkamer en de bibliotheek met aantekeningen van de bewoner. De kleurenpartituur van Prometheus en het licht-muziekapparaat, gebouwd naar zijn ontwerp. Een concertzaal in hetzelfde huis.

5,8 km hiervandaan · Bolsjoj Nikolopeskovski pereoelok 11

· nr. 76

Wetenschap en natuur · sinds 1716

Het mineralogisch museum

uitmuntend

Een verzameling van ruim driehonderd jaar oud: zij groeide uit het mineralenkabinet van Peters Kunstkamera en verhuisde met de Academie van Wetenschappen mee naar Moskou. Zo’n honderdveertigduizend stukken maken haar tot een van de grootste mineralogische musea ter wereld, en in de systematiek van gesteente heeft zij in Rusland haar gelijke niet. Naturalis toont steen als deel van een verhaal over de aarde; hier is het omgekeerde het doel — de hele klasse op volgorde, met het gewone stuk naast het uitzonderlijke, want daarvoor bestaat een systematische verzameling. Kom in de wetenschap dat dit een wetenschappelijk museum is en geen vermakelijk: vitrines, etiketten, geen schermen. Wie het verhaal wil, heeft een rondleiding nodig, en die moet vooraf worden besteld.

De systematische collectie — de hele bekende mineralenwereld per klasse. Oeralse malachiet en rodoniet uit de oude kroonverzamelingen. Meteorieten. Steensnijwerk van Fabergé en van de slijperij van Peterhof. Grote stukken van een formaat dat alleen musea van deze ouderdom bezitten.

5,8 km hiervandaan · Leninski prospekt 18, gebouw 2 · ·

· nr. 63