Musea bij «Polytechnisch Museum»

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

3,3 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

3,4 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Wetenschap en natuur · sinds 1993

Watermuseum

voor liefhebbers

Een bedrijfsmuseum met werkende maquettes van stedelijke infrastructuur — een genre dat bijna verdwenen is. Het is iets voor wie wil weten hoe de stad ondergronds in elkaar zit; elders in Moskou bestaat zoiets niet. Voor een Nederlander is het onderwerp vertrouwd, de toon niet: hier gaat het niet over water keren, maar over water aanvoeren.

Werkende maquettes van waterwerken — van het Rostokino-aquaduct tot de drinkwaterfabrieken van nu; de geschiedenis van de Moskouse riolering in tekeningen en foto’s.

3,6 km hiervandaan · Sarinski projezd 13 · ·

· nr. 39

Bijzonder · sinds 2009

Chocolademuseum «MISJKa»

nichegebied

Een bedrijfsexcursie, geen museum: de waarde zit in de gang door de werkende hal en in de geschiedenis van Einem. Als verzameling stelt het bijna niets voor, en dat verzwijgen wij niet. Voor een Nederlander heeft het onderwerp een thuiswedstrijd: zonder de cacaopers van Van Houten uit 1828 was er van dit alles niets geweest.

Een gang door de werkende fabriekshal, waar de bonbons voor de ogen van de bezoekers worden ingepakt; de geschiedenis van Einem en «Rode Oktober» in originele wikkels en reclames.

3,7 km hiervandaan · Malaja Krasnoselskaja 7 (ingang aan de Lobatsjikstraat 1, gebouw 1) · ·

· nr. 41

Geschiedenis · sinds 2012

Het Joods Museum

belangrijk

Je komt hier voor twee dingen tegelijk: voor de Bachmetjev-garage van Melnikov en Sjoechov — een bouwwerk van wereldbetekenis — en voor de geschiedenis van de Joden in Rusland, die nergens anders van binnenuit wordt verteld. De verzameling originelen is daarbij bescheiden, en dat is goed om vooraf te weten.

Het gebouw zelf — de Bachmetjev-garage uit 1926–1927, een van de belangrijkste bouwwerken van Konstantin Melnikov met overspanningen van Vladimir Sjoechov; Café op de Bassejnaja — een reconstructie van het leven in het sjtetl.

3,7 km hiervandaan · Obraztsova 11, gebouw 1a · ·

· nr. 47

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

3,8 km hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 ·

· nr. 62

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

3,9 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79

Kunst · sinds 2016

Museum van het Russisch Impressionisme

uitmuntend

De term Russisch impressionisme is omstreden, en dit is de enige instelling die hem onderzoekt in plaats van illustreert. De waarde zit in het tentoonstellingsprogramma: hier komen werken uit privéverzamelingen die je anders nooit te zien krijgt.

Konstantin Korovin, Valentin Serov, Igor Grabar, Nikolaj Bogdanov-Belski. Het gebouw is een omgebouwd cilindrisch meelpakhuis van de fabriek Bolsjevik: een zeldzaam voorbeeld van industriële bouw die museum werd.

4,4 km hiervandaan · Leningradski prospekt 15, gebouw 11 · ·

· nr. 51

Wetenschap en natuur · sinds 1716

Het mineralogisch museum

uitmuntend

Een verzameling van ruim driehonderd jaar oud: zij groeide uit het mineralenkabinet van Peters Kunstkamera en verhuisde met de Academie van Wetenschappen mee naar Moskou. Zo’n honderdveertigduizend stukken maken haar tot een van de grootste mineralogische musea ter wereld, en in de systematiek van gesteente heeft zij in Rusland haar gelijke niet. Naturalis toont steen als deel van een verhaal over de aarde; hier is het omgekeerde het doel — de hele klasse op volgorde, met het gewone stuk naast het uitzonderlijke, want daarvoor bestaat een systematische verzameling. Kom in de wetenschap dat dit een wetenschappelijk museum is en geen vermakelijk: vitrines, etiketten, geen schermen. Wie het verhaal wil, heeft een rondleiding nodig, en die moet vooraf worden besteld.

De systematische collectie — de hele bekende mineralenwereld per klasse. Oeralse malachiet en rodoniet uit de oude kroonverzamelingen. Meteorieten. Steensnijwerk van Fabergé en van de slijperij van Peterhof. Grote stukken van een formaat dat alleen musea van deze ouderdom bezitten.

5,0 km hiervandaan · Leninski prospekt 18, gebouw 2 · ·

· nr. 63

Architectuur en landgoederen · sinds 1524

Novodevitsji-klooster

uitmuntend

Na Kolomenskoje het tweede bouwwerk van Moskou op de werelderfgoedlijst, en naar samenhang van het geheel het eerste: een klooster van het eind van de zeventiende eeuw is vrijwel zonder verbouwing overgeleverd — muren, torens, poortkerken, refter. De Smolensk-kathedraal van 1524 bewaart zestiende-eeuwse fresco’s op hun plaats en een iconostase waarvan Moskou er twee of drie heeft. Wat hier ontbreekt is een museum in de gewone zin: dit is een werkend klooster met museale presentatie, en wat er open is wisselt per seizoen.

De Smolensk-kathedraal van 1524 met zestiende-eeuwse muurschildering en iconostase. Muren en torens van het eind van de zeventiende eeuw — de Moskouse barok compleet. Het grafveld: Denis Davydov, Sergej Solovjov, en Tsjechov tot hij werd verplaatst.

5,8 km hiervandaan · Novodevitsji projezd 1

· nr. 75