Musea bij het centrum van Moskou

Kunst · sinds 1981

Museum voor Decoratieve Kunst

belangrijk

Lakminiatuur uit vier scholen en propagandaporselein — daaraan is Rusland herkenbaar in de decoratieve kunst van de wereld. Van de vier scholen is Palech buiten Rusland de enige bekende; de andere drie ziet men zelden. Het materiaal is eersteklas; de opstelling blijft erbij achter.

Russische lakminiatuur — Palech, Fedoskino, Mstjora, Choluj; Sovjetpropagandaporselein; een verzameling speelgoed uit de hele wereld; kunstborduurwerk en samowars.

2,1 km hiervandaan · Delegatskaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 32

Kunst · sinds 1965

Museum van Apollinari Vasnetsov

voor liefhebbers

De reconstructies van het oude Moskou zijn geen schilderkunst maar wetenschappelijk werk: Vasnetsov deed archeologische waarnemingen, en zijn gezichten dienen tot vandaag als leerboekillustraties. Hier hangen ze in het appartement waar ze gemaakt zijn. Het verschil met de Hollandse stadsgezichten is precies dit: Berckheyde schilderde een stad die er stond, Vasnetsov een die er niet meer was.

Het atelier van de schilder met de oorspronkelijke inrichting en de gezichten op het oude Moskou — historische reconstructies van Apollinari Vasnetsov, waarnaar men zich de middeleeuwse stad nog altijd voorstelt.

2,2 km hiervandaan · Foermanny pereoelok 6, app. 21–22 (derde verdieping, bel 22) ·

· nr. 13

Architectuur en landgoederen · sinds 2020

Narkomfin

belangrijk

Het huis van Ginzburg en Milinis uit 1930 is het overgangstype van de commune-woning waarmee elk gesprek over twintigste-eeuwse huisvesting begint: tweelaagse eenheden, een gang om de andere verdieping, keuken en wasserij uit de woning gehaald. Le Corbusier kende dit gebouw en steunde erop bij de Unité d’habitation in Marseille. Wie de Van Nellefabriek in Rotterdam of Duikers Zonnestraal kent, herkent hetzelfde jaartal en dezelfde overtuiging, met dit verschil: dit is geen fabriek en geen sanatorium maar een woonhuis, en de vraag hoe men leeft is er scherper gesteld. Maar de verwachting moet eerlijk worden bijgesteld: de restauratie van 2017–2020 heeft het huis aan zijn bewoners teruggegeven, en het museum is hier één herstelde eenheid, geen gebouw. Kijken doet men van buiten en in één woning, op afspraak.

Een herstelde eenheid van het type F, ingericht naar de tekeningen van Ginzburg. Het bouwwerk zelf: het woonblok op kolommen, het gemeenschapsblok, de brug ertussen.

2,2 km hiervandaan · Novinski boelevard 25, blok 1 · ·

· nr. 74

Kunst · sinds 2015

Museum AZ

belangrijk

Een museum van één schilder, Anatoli Zverev, voortgekomen uit een particuliere verzameling. De waarde zit niet in de omvang — weinig zalen, kleine stukken — maar in de manier van tonen: een tentoonstelling wordt hier als betoog gebouwd, met volgorde en licht, en niet als een rij aan de muur; in Moskou is dat zeldzaam. Over Zverev zelf hoort een eerlijk woord: een ongelijkmatig schilder, van wie een deel van het werk op de snelheid van de hand rust en niet op diepte, en zijn beste bladen moeten eruit gezocht worden. Het museum verbergt dat niet, en daarom gelooft men het.

Schilderijen en tekeningen van Anatoli Zverev uit de verzameling van Natalja Opaleva. Tentoonstellingen die Zverev naast andere kunstenaars van zijn kring zetten. Werk van Vladimir Nemoechin en andere non-conformisten.

2,3 km hiervandaan · 2-ja Tverskaja-Jamskaja oelitsa 20–22 · ·

· nr. 73

Bijzonder · sinds 1912

Het muziekmuseum

uitmuntend

Een van de grootste verzamelingen muziekinstrumenten ter wereld en de enige plek in Rusland waar het instrument als voorwerp van geschiedenis wordt getoond. Men gaat er van hoorn en goesli tot de synthesizer van Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin — het apparaat waarop de muziek bij Solaris werd geschreven. Ook de Staatscollectie van bijzondere instrumenten wordt hier bewaard: Stradivari, Guarneri, Amati. Museum Speelklok laat horen wat een instrument doet als het speelt; hier ziet men eerst waar het vandaan komt, over de hele wereld en over drie eeuwen, en dan pas wat ervan geworden is. Eén ding moet men weten: de collectie is een werkende, instrumenten worden aan musici uitgeleend, en in de vitrine treft men ze niet altijd aan.

Instrumenten van de volken der wereld, van de Russische goesli tot de Japanse koto. De ANS-synthesizer van Jevgeni Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin. Autografen en handschriften van Russische componisten. De Staatscollectie strijkinstrumenten, wanneer die in het museum is.

2,3 km hiervandaan · Oelitsa Fadejeva 4

· nr. 65

Kunst · sinds 1969

Tropininmuseum

belangrijk

Het Moskouse portret van de eerste helft van de negentiende eeuw is nergens zo dicht bijeen. De waarde zit ook in de herkomst: een particuliere verzameling die aan de stad werd geschonken — een schoolvoorbeeld van hoe Russische musea zijn ontstaan. Het genre kent men in Nederland goed: Museum Van Loon, de Mesdag Collectie.

Portretten van Vasili Tropinin en van zijn Moskouse tijdgenoten, werk van lijfeigen schilders, Russische biedermeier. De stille steeg in Zamoskvoretsje en het huis zelf zijn de helft van de indruk.

2,5 km hiervandaan · Sjtsjetininski pereoelok 10, gebouw 1 · ·

· nr. 31

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

2,5 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

2,7 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

2,7 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Wetenschap en natuur · sinds 1706

De Apothekerstuin

uitmuntend

Een tuin midden in de stad: vijfhonderd meter tot de Tuinring, en veel grond is er niet. Gesticht door Peter I in 1706. Moskou heeft meer van zulke apothekerstuinen gehad, en op deze na zijn ze alle spoorloos verdwenen; de lariks die Peter hier volgens de overlevering zelf plantte (de aanwasboor bevestigt niet meer dan tweehonderd jaar — onze aantekening) leeft nog, maar sinds een blikseminslag aan het begin van de twintigste eeuw groeit hij bijna niet meer. De palmenkas uit 1891 is het hart van een tropische verzameling die in ruim twee eeuwen is bijeengebracht.

De lariks van Peter, zoals hij hier van oudsher heet, staat midden in het arboretum. Ernaast een zomereik van meer dan tweehonderd jaar, linden die de honderd voorbij zijn, en een zeldzame treurvorm van de Dahurische lariks. De palmenkas uit 1891: palmen, ficussen en pandanussen op volle hoogte. De vetplantenkas op de bovenverdieping van het kassencomplex bevat cactussen, euphorbia's, agaven en aloë's, waaronder enkele van de zeldzaamste die er zijn. De oude vijver met waterplanten, de schaduwtuin, de heidehelling op de plek van de vroegere rotstuin; de coniferenhellingen kregen in 2013 het gouden diploma van de prijs voor landschapsarchitectuur.

2,7 km hiervandaan · Prospekt Mira 26, gebouw 1 · ·

gecontroleerd 20 augustus 2026 · nr. 102