Musea bij «Museum van het Russisch Impressionisme»

Militaire geschiedenis · sinds 1962

Panorama Borodino

belangrijk

Het panorama van Roubaud is een van de weinige overgebleven werken van een genre dat de top van de negentiende-eeuwse beeldcultuur was en vrijwel geheel is verdwenen. De waarde zit in de inrichting van het schouwspel zelf, niet in het onderwerp: zo keek men vóór de film. Wie in Den Haag in het Panorama Mesdag heeft gestaan, kent het gevoel van de horizon die niet ophoudt; dit doek is groter, en het beeld is een veldslag in plaats van een strand.

Het panorama «Borodino» van Frans Roubaud, geschilderd in 1912: een doek van 115 meter in omtrek en 15 meter hoog. Ernaast de «Isba van Koetoezov», waar de krijgsraad op 1 september 1812 besloot Moskou op te geven.

5,5 km hiervandaan · Koetoezovski prospekt 38, gebouw 1 · ·

· nr. 9

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

5,5 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5

Bijzonder · sinds 2009

Chocolademuseum «MISJKa»

nichegebied

Een bedrijfsexcursie, geen museum: de waarde zit in de gang door de werkende hal en in de geschiedenis van Einem. Als verzameling stelt het bijna niets voor, en dat verzwijgen wij niet. Voor een Nederlander heeft het onderwerp een thuiswedstrijd: zonder de cacaopers van Van Houten uit 1828 was er van dit alles niets geweest.

Een gang door de werkende fabriekshal, waar de bonbons voor de ogen van de bezoekers worden ingepakt; de geschiedenis van Einem en «Rode Oktober» in originele wikkels en reclames.

5,6 km hiervandaan · Malaja Krasnoselskaja 7 (ingang aan de Lobatsjikstraat 1, gebouw 1) · ·

· nr. 41

Architectuur en landgoederen · sinds 1918

Ostankino

uitmuntend

Een paleis geheel van hout dat zich geheel voor steen uitgeeft, met een theaterzaal die door een draai aan de machinerie in een balzaal veranderde. Zulke gebouwen zijn op de vingers te tellen, en bewaarde achttiende-eeuwse toneelmachinerie is nog zeldzamer: Drottningholm bij Stockholm heeft de zijne, Richmond in Yorkshire de zijne, en dit is de derde naam op dat korte lijstje. Gebouwd werd het door lijfeigen architecten voor een lijfeigen theater, en dat feit valt van het landgoed niet af te trekken: de pracht staat hier op onvrijheid, en het museum zegt dat ook. Ga in de wetenschap van het voornaamste: na jaren restauratie opent het museum bij delen, en in augustus 2026 was het paleis-theater zelf nog in bewerking.

De theaterzaal met haar machinerie, die haar in een balzaal veranderde. Het Egyptische en het Italiaanse paviljoen. Een verzameling verlichting en houtsnijwerk. De Kerk van de Levendmakende Drie-eenheid uit 1683 naast het paleis.

5,7 km hiervandaan · 1-ja Ostankinskaja oelitsa 5 ·

· nr. 68

Bijzonder · sinds 2021

Museum voor cryptografie

belangrijk

Het enige museum in Rusland over het cijferschrift en over de vraag hoe een bericht bij zijn geadresseerde komt — een onderwerp dat verder niemand oppakt. Het is naar de maatstaven van vandaag gemaakt: voorwerp, uitleg en werkend mechanisme staan op gelijke voet, en men komt er zonder gids uit. Een verzameling van wereldrang is er niet en kan er niet zijn: het onderwerp is jong. Bletchley Park vertelt het verhaal van wie de machine brak; hier wordt de machine zelf in een lijn van zesduizend jaar gezet, en Enigma is daarin één post. En dan is er nog het gebouw: dit was de Marfino-sjarasjka, een gevangenis voor geleerden, waar Solzjenitsyn zat en waarover In de eerste cirkel gaat. Het museum zegt dat ronduit.

Cijfermachines van de twintigste eeuw, waaronder de Duitse Enigma. Sovjetapparatuur voor versleuteling. Afdelingen over de cijferschriften van de oudheid en over de cryptografie van nu. Een opstelling over de Marfino-sjarasjka, binnen haar eigen muren.

5,9 km hiervandaan · Botanitsjeskaja oelitsa 25, gebouw 4 · ·

· nr. 72

Kunst · sinds 2006

Het Museum van de Russische Icoon

uitmuntend

Voor Ethiopische christelijke kunst de enige verzameling in Rusland; voor de Russische icoon een concurrent van de staatsmusea. En daarbij een omstandigheid die voor een collectie van dit niveau in de wereld vrijwel ongehoord is: de toegang is vrij.

De Russische icoon van de 14de tot de 20ste eeuw — van Novgorodse panelen tot oudgelovige schilderkunst; Ethiopische christelijke kunst — de enige zulke verzameling in Rusland; een gereconstrueerde iconostase en Griekse iconen uit de post-Byzantijnse tijd.

6,0 km hiervandaan · Gontsjarnaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 54

Architectuur en landgoederen · sinds 1524

Novodevitsji-klooster

uitmuntend

Na Kolomenskoje het tweede bouwwerk van Moskou op de werelderfgoedlijst, en naar samenhang van het geheel het eerste: een klooster van het eind van de zeventiende eeuw is vrijwel zonder verbouwing overgeleverd — muren, torens, poortkerken, refter. De Smolensk-kathedraal van 1524 bewaart zestiende-eeuwse fresco’s op hun plaats en een iconostase waarvan Moskou er twee of drie heeft. Wat hier ontbreekt is een museum in de gewone zin: dit is een werkend klooster met museale presentatie, en wat er open is wisselt per seizoen.

De Smolensk-kathedraal van 1524 met zestiende-eeuwse muurschildering en iconostase. Muren en torens van het eind van de zeventiende eeuw — de Moskouse barok compleet. Het grafveld: Denis Davydov, Sergej Solovjov, en Tsjechov tot hij werd verplaatst.

6,1 km hiervandaan · Novodevitsji projezd 1

· nr. 75

Kunst · sinds 1969

Tropininmuseum

belangrijk

Het Moskouse portret van de eerste helft van de negentiende eeuw is nergens zo dicht bijeen. De waarde zit ook in de herkomst: een particuliere verzameling die aan de stad werd geschonken — een schoolvoorbeeld van hoe Russische musea zijn ontstaan. Het genre kent men in Nederland goed: Museum Van Loon, de Mesdag Collectie.

Portretten van Vasili Tropinin en van zijn Moskouse tijdgenoten, werk van lijfeigen schilders, Russische biedermeier. De stille steeg in Zamoskvoretsje en het huis zelf zijn de helft van de indruk.

6,1 km hiervandaan · Sjtsjetininski pereoelok 10, gebouw 1 · ·

· nr. 31

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

6,6 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79

Militaire geschiedenis · sinds 1995

Overwinningsmuseum

voor liefhebbers

Dit is een gedenkteken, geen verzameling: de kracht zit in de schaal van het schouwspel en in de Zaal van Herinnering, niet in originelen. Naar museale maatstaf is het middelmatig; ga erheen met dat vooraf in gedachten. Het westelijke front komt er nauwelijks in voor: wie de bevrijding van 1944–1945 zoekt zoals die in Nederland verteld wordt, vindt haar hier niet.

De Zaal van de Roem met de namen van de Helden van de Sovjet-Unie; de Zaal van Herinnering en Rouw; zes diorama’s van de belangrijkste veldslagen; het buitenterrein met militair materieel.

6,8 km hiervandaan · Overwinningsplein 3 · ·

· nr. 29