Musea bij «Het Rjaboesjinski-huis»

Kunst · sinds 2015

Museum AZ

belangrijk

Een museum van één schilder, Anatoli Zverev, voortgekomen uit een particuliere verzameling. De waarde zit niet in de omvang — weinig zalen, kleine stukken — maar in de manier van tonen: een tentoonstelling wordt hier als betoog gebouwd, met volgorde en licht, en niet als een rij aan de muur; in Moskou is dat zeldzaam. Over Zverev zelf hoort een eerlijk woord: een ongelijkmatig schilder, van wie een deel van het werk op de snelheid van de hand rust en niet op diepte, en zijn beste bladen moeten eruit gezocht worden. Het museum verbergt dat niet, en daarom gelooft men het.

Schilderijen en tekeningen van Anatoli Zverev uit de verzameling van Natalja Opaleva. Tentoonstellingen die Zverev naast andere kunstenaars van zijn kring zetten. Werk van Vladimir Nemoechin en andere non-conformisten.

1,6 km hiervandaan · 2-ja Tverskaja-Jamskaja oelitsa 20–22 · ·

· nr. 73

Literatuur · sinds 1957

Poesjkinmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Een gedenkhuis van Poesjkin heeft Moskou niet: hij woonde hier niet. De waarde van dit museum ligt niet in de echtheid van de muren maar in de volledigheid van een tijdperk — een verzameling voorwerpen, boeken en portretten waaruit de tijd van Poesjkin zich geheel laat herstellen. Voor de relikwieën moet men naar de Mojka in Petersburg; voor de tijd hierheen.

De vaste opstellingen «Poesjkin en zijn tijd» (vijftien zalen in het hoofdhuis van het landgoed) en «Sprookjes van Poesjkin»; uitgaven uit zijn leven, portretten van zijn kring, gebruiksvoorwerpen uit het begin van de negentiende eeuw.

1,6 km hiervandaan · Pretsjistenka 12/2 ·

· nr. 2

Architectuur en landgoederen · sinds 1955

De kathedralen van het Kremlin

van wereldbetekenis

De iconostase van de Verkondigingskathedraal wordt in verband gebracht met Theofanes de Griek, Andrej Roebljov en Prochor van Gorodets: de kroniek van 1405 noemt hen als de schilders van deze kerk, al wordt nog altijd betwist of de huidige iconen datzelfde werk zijn. Zo’n samenloop van namen bestaat nergens anders. En het verschil met welk iconenmuseum ook is principieel: de dingen staan waar zij stonden, in het licht en de ruimte waarvoor zij geschilderd zijn — zoals het glas van de Sint-Janskerk in Gouda in het raam iets anders is dan achter vitrineglas. Wat hier ontbreekt is uitleg: de kathedralen hebben vrijwel geen bordjes en gaan uit van wie het al weet of met een gids komt.

De deësisrij van de Verkondigingskathedraal. De fresco’s van de Oespenski-kathedraal uit 1642–1644 en haar iconostase; daar hangen ook de oudste iconen, naar Moskou gebracht toen de landen werden samengevoegd. De graven van de Moskouse vorsten en tsaren in de Aartsengelkathedraal, beschilderd in 1652–1666. Het Patriarchenpaleis: toegepaste kunst en het dagelijks leven van de zeventiende eeuw.

Ontrent op het midden der plaets, die ruim, en in ’t ronde met gebouwen bezet is, staet een Toorn genaemt Ivan Welike, zoo veel als Groot Jan, waer op die groote klok staet…

Cornelis de Bruyn, 1711 volledig

1,6 km hiervandaan · Moskous Kremlin, Kathedralenplein (ingang via de Koetafjatoren) · ·

· nr. 60

Huismusea · sinds 1911

Tolstojmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Het grootste handschriftenfonds van één schrijver ter wereld. De waarde is wetenschappelijk: hier is te zien hoe de tekst gemaakt is — Tolstoj schreef één zin tien keer over, en dat ziet men met eigen ogen. Nederlandse lezers kennen hem uit de Russische Bibliotheek van Van Oorschot; hier ligt waar die vertalingen vandaan komen. Voor het huis waar hij woonde moet u naar Chamovniki.

Het handschriftenfonds met autografen van Tolstoj, uitgaven uit zijn leven, portretten en foto’s van de schrijver en zijn familie. De opstelling volgt de boeken — van «Kinderjaren» tot «Opstanding».

1,7 km hiervandaan · Pretsjistenka 11/8 · ·

· nr. 7

Bijzonder · sinds 1991

Exlibrismuseum

nichegebied

De enige verzameling boekmerken in Rusland — een gebied tussen grafiek en bibliofilie dat nergens anders stelselmatig wordt getoond. De kring van liefhebbers is smal, het materiaal is echt. Het genre kent men in Nederland uit Museum Meermanno in Den Haag: het boek zelf als voorwerp van studie.

Boekmerken van Russische en buitenlandse kunstenaars, miniatuuruitgaven en microboeken, een tekst geschreven op een rijstkorrel en miniaturen op ivoor.

1,7 km hiervandaan · Poesjetsjnaja 7/5, gebouw 2 (tweede verdieping) · ·

· nr. 40

Bijzonder · sinds 1912

Het muziekmuseum

uitmuntend

Een van de grootste verzamelingen muziekinstrumenten ter wereld en de enige plek in Rusland waar het instrument als voorwerp van geschiedenis wordt getoond. Men gaat er van hoorn en goesli tot de synthesizer van Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin — het apparaat waarop de muziek bij Solaris werd geschreven. Ook de Staatscollectie van bijzondere instrumenten wordt hier bewaard: Stradivari, Guarneri, Amati. Museum Speelklok laat horen wat een instrument doet als het speelt; hier ziet men eerst waar het vandaan komt, over de hele wereld en over drie eeuwen, en dan pas wat ervan geworden is. Eén ding moet men weten: de collectie is een werkende, instrumenten worden aan musici uitgeleend, en in de vitrine treft men ze niet altijd aan.

Instrumenten van de volken der wereld, van de Russische goesli tot de Japanse koto. De ANS-synthesizer van Jevgeni Moerzin, genoemd naar de initialen van Skrjabin. Autografen en handschriften van Russische componisten. De Staatscollectie strijkinstrumenten, wanneer die in het museum is.

1,8 km hiervandaan · Oelitsa Fadejeva 4

· nr. 65

Bijzonder · sinds 2007

Speelautomatenmuseum

voor liefhebbers

Het enige museum waar het getoonde voorwerp werkt: de automaat gaat aan van een munt, en dat verandert de manier waarop je met het ding kennismaakt. Als monument van het laat-Sovjetleven is het nauwkeurig en eerlijk. Wie het Videogame Museum in Zoetermeer kent, herkent het uitgangspunt — een machine die stilstaat, is geen machine meer.

«Zeeslag», «Gorodki», «Scherpschutter», «Safari» — de automaten werken en staan niet onder glas; en een frisdrankautomaat met het geribde glas erbij.

1,9 km hiervandaan · Rozjdestvenka 12 · ·

· nr. 48

Geschiedenis · sinds 1994

Het Oude Engelse Hof

belangrijk

Het oudste bewaarde burgerlijke, niet-kerkelijke gebouw van Moskou. De waarde zit in de gewelven zelf: zestiende-eeuwse interieurs zijn in de stad vrijwel niet meer over, en hersteld zijn ze door Baranovski — de restaurator die het halve oude Moskou heeft gered. Voor Nederlandse ogen is er nog iets bij: in dezelfde eeuw voeren ook de Hollanders op Archangelsk en dreven zij handel met Moskovië, maar van hun kantoren staat niets meer overeind. Hier staat het.

De Schatkamer met haar herstelde interieur uit de zestiende en zeventiende eeuw en de oorspronkelijke gewelven; een opstelling over de Russisch-Engelse handel en vondsten van de archeologen uit Zarjadje.

2,0 km hiervandaan · Varvarka 4a (park Zarjadje) · ·

· nr. 18

Kunst · sinds 1981

Museum voor Decoratieve Kunst

belangrijk

Lakminiatuur uit vier scholen en propagandaporselein — daaraan is Rusland herkenbaar in de decoratieve kunst van de wereld. Van de vier scholen is Palech buiten Rusland de enige bekende; de andere drie ziet men zelden. Het materiaal is eersteklas; de opstelling blijft erbij achter.

Russische lakminiatuur — Palech, Fedoskino, Mstjora, Choluj; Sovjetpropagandaporselein; een verzameling speelgoed uit de hele wereld; kunstborduurwerk en samowars.

2,0 km hiervandaan · Delegatskaja 3, gebouw 1 · ·

· nr. 32

Geschiedenis · sinds 1859

De Romanov-kamers

belangrijk

Een van de eerste musea van Rusland: het opende in 1859, dertien jaar vóór het Historisch Museum, en opende meteen als reconstructie van het bojarenleven — een destijds ongehoord idee. Men moet hier niet op echtheid tot de spijker letten maar op de gedachte zelf: hoe het midden van de negentiende eeuw zich de zeventiende voorstelde, en wat daaruit voortkwam. Cuypers bouwde in diezelfde decennia het Rijksmuseum en gaf de Gouden Eeuw een gedaante die zij nooit had gehad; het geval is hetzelfde, en het is even leerzaam. De verzameling is intussen echt: meubels, vaatwerk, textiel, tegels. Samen met het Oude Engelse Hof twee stappen verderop is dit het beste paar in Moskou over de stad van vóór Peter.

De zestiende-eeuwse onderbouw, het enige echte deel van het gebouw. De interieurs die Richter in de jaren 1850 opnieuw maakte: de eetkamer, de kamer van de bojarin, de lichtkamer. Betegelde kachels, kisten, vaatwerk en textiel uit de zeventiende eeuw.

2,2 km hiervandaan · Oelitsa Varvarka 10 ·

· nr. 77