Musea bij «Tentoonstellingszaal van de archieven»

Huismusea · sinds 1921

Tolstoj in Chamovniki

uitmuntend

Een huis waarin niets is gereconstrueerd: de inboedel is de eigen, de voorwerpen zijn van de familie, en de opstelling volgt een inventaris die bij leven van de bewoners is opgemaakt. Elektrisch licht is er niet en is er nooit geweest — Tolstoj wilde het uit principe niet, zodat de kamers verlicht zijn zoals toen, wat voor een huismuseum bijna ongehoord is. Wie het Multatuli Huis aan de Korsjespoortsteeg kent, weet hoeveel een bewaarde kamer kan zeggen; hier is het geen kamer maar een heel huis met tuin, en zonder een enkele lamp. De literaire opstelling aan de Pretsjistenka beantwoordt de vraag wát hij schreef; hier wordt beantwoord hóé hij leefde — en bij hem is dat het onderwerp.

De werkkamer met de lage stoel, op de bijziendheid van de bewoner afgezaagd, en de schrijftafel. De kamer van Sofja Andrejevna. De zaal met de vleugel waarop Tanejev en Rachmaninov speelden. De schoenmakerswerkbank — Tolstoj maakte zijn laarzen zelf. De tuin, die het samen met het huis heeft gehaald.

750 m hiervandaan · Oelitsa Lva Tolstogo 21 · ·

· nr. 62

Literatuur · sinds 1934

Literatuurmuseum Dal

belangrijk

Het enige museum dat niet om één naam is gebouwd maar om de literatuur als proces. Daar komt zijn kracht vandaan: vergelijkingen die in een huismuseum onmogelijk zijn, en een fonds van 700 000 stukken om ze mee te maken. Wie het Literatuurmuseum in Den Haag kent, weet meteen om wat voor huis het gaat.

De vaste opstelling «Zoebovski 15: huis van wetenschap, literatuur en kunst» en wisselende projecten over de Russische letteren van de twintigste eeuw.

1,1 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 15, gebouw 1 · ·

· nr. 8

Geschiedenis · sinds 1896

Museum van Moskou

belangrijk

Een stadsmuseum is in Europa een gewoon genre, maar het materiaal is hier uitzonderlijk van omvang: een miljoen voorwerpen over één stad. Het Amsterdam Museum vertelt zijn stad in enkele zalen en met scherpe keuzes; hier is het omgekeerde — de reeks is bijna volledig, en dat is een andere manier om een stad te kennen. Waarde heeft ook het gebouw: de Proviandpakhuizen van Stasov, een voorbeeldig empirebouwwerk dat men van binnen bijna nooit te zien krijgt.

De vaste opstelling «Geschiedenis van Moskou»: archeologie van de Moskouse bodem, stadsleven, plattegronden en stadsgezichten per eeuw. Apart staan de Proviandpakhuizen zelf, een empiremonument van Vasili Stasov.

1,1 km hiervandaan · Zoebovski boelevard 2, gebouw 7 · ·

· nr. 56

Architectuur en landgoederen · sinds 1524

Novodevitsji-klooster

uitmuntend

Na Kolomenskoje het tweede bouwwerk van Moskou op de werelderfgoedlijst, en naar samenhang van het geheel het eerste: een klooster van het eind van de zeventiende eeuw is vrijwel zonder verbouwing overgeleverd — muren, torens, poortkerken, refter. De Smolensk-kathedraal van 1524 bewaart zestiende-eeuwse fresco’s op hun plaats en een iconostase waarvan Moskou er twee of drie heeft. Wat hier ontbreekt is een museum in de gewone zin: dit is een werkend klooster met museale presentatie, en wat er open is wisselt per seizoen.

De Smolensk-kathedraal van 1524 met zestiende-eeuwse muurschildering en iconostase. Muren en torens van het eind van de zeventiende eeuw — de Moskouse barok compleet. Het grafveld: Denis Davydov, Sergej Solovjov. Tsjechov werd hier in 1904 begraven en in 1933 overgebracht naar de nieuwe begraafplaats van Novodevitsji buiten de muur.

1,4 km hiervandaan · Novodevitsji projezd 1 · ·

· nr. 75

Huismusea · sinds 1911

Tolstojmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Het grootste handschriftenfonds van één schrijver ter wereld. De waarde is wetenschappelijk: hier is te zien hoe de tekst gemaakt is — Tolstoj schreef één zin tien keer over, en dat ziet men met eigen ogen. Nederlandse lezers kennen hem uit de Russische Bibliotheek van Van Oorschot; hier ligt waar die vertalingen vandaan komen. Voor het huis waar hij woonde moet u naar Chamovniki.

Het handschriftenfonds met autografen van Tolstoj, uitgaven uit zijn leven, portretten en foto’s van de schrijver en zijn familie. De opstelling volgt de boeken — van «Kinderjaren» tot «Opstanding».

1,8 km hiervandaan · Pretsjistenka 11/8 · ·

· nr. 7

Literatuur · sinds 1957

Poesjkinmuseum aan de Pretsjistenka

belangrijk

Een gedenkhuis van Poesjkin heeft Moskou niet: hij woonde hier niet. De waarde van dit museum ligt niet in de echtheid van de muren maar in de volledigheid van een tijdperk — een verzameling voorwerpen, boeken en portretten waaruit de tijd van Poesjkin zich geheel laat herstellen. Voor de relikwieën moet men naar de Mojka in Petersburg; voor de tijd hierheen.

De vaste opstellingen «Poesjkin en zijn tijd» (vijftien zalen in het hoofdhuis van het landgoed) en «Sprookjes van Poesjkin»; uitgaven uit zijn leven, portretten van zijn kring, gebruiksvoorwerpen uit het begin van de negentiende eeuw.

1,8 km hiervandaan · Pretsjistenka 12/2 · ·

· nr. 2

Kunst · sinds 1986

Nieuwe Tretjakovgalerij

van wereldbetekenis

De Russische avant-garde is het enige Russische kunstsysteem dat op gelijke voet in de wereldcanon is opgenomen, en de grootste verzameling ervan staat hier. Het MoMA en het Centre Pompidou tonen Malevitsj en Tatlin losgeweekt uit hun omgeving; hier hangen zij naast datgene waartegen zij in opstand kwamen, en dat verandert de lezing.

Zwart vierkant van Kazimir Malevitsj, Het baden van het rode paard van Koezma Petrov-Vodkin, werk van Kandinsky, Chagall, Gontsjarova en Larionov, de maquette van de Toren van Tatlin. Ernaast ligt het park Moezeon met ontmantelde monumenten uit de Sovjettijd.

1,9 km hiervandaan · Krimski Val 10 · ·

· nr. 5

Wetenschap en natuur · sinds 1716

Het mineralogisch museum

uitmuntend

Een verzameling van ruim driehonderd jaar oud: zij groeide uit het mineralenkabinet van Peters Kunstkamera en verhuisde met de Academie van Wetenschappen mee naar Moskou. Zo’n honderdveertigduizend stukken maken haar tot een van de grootste mineralogische musea ter wereld, en in de systematiek van gesteente heeft zij in Rusland haar gelijke niet. Naturalis toont steen als deel van een verhaal over de aarde; hier is het omgekeerde het doel — de hele klasse op volgorde, met het gewone stuk naast het uitzonderlijke, want daarvoor bestaat een systematische verzameling. Kom in de wetenschap dat dit een wetenschappelijk museum is en geen vermakelijk: vitrines, etiketten, geen schermen. Wie het verhaal wil, heeft een rondleiding nodig, en die moet vooraf worden besteld.

De systematische collectie — de hele bekende mineralenwereld per klasse. Oeralse malachiet en rodoniet uit de oude kroonverzamelingen. Meteorieten. Steensnijwerk van Fabergé en van de slijperij van Peterhof. Grote stukken van een formaat dat alleen musea van deze ouderdom bezitten.

2,1 km hiervandaan · Leninski prospekt 18, gebouw 2 · ·

· nr. 63

Huismusea · sinds 1922

Het Skrjabin-museum

belangrijk

Een woning waaruit niets is weggedragen: Skrjabin huurde haar zijn laatste drie jaar en stierf hier in 1915, en in 1922 werd zij museum — vrijwel zonder onderbreking. Meubels, boeken, vleugel en de inrichting van de werkkamer zijn de echte. Maar het voornaamste is iets anders: Skrjabin bedacht muziek samen met licht, en van dat plan is in de woning een spoor bewaard — de kleurenpartituur van Prometheus en het lichtapparaat. Geen ander componistenmuseum in Rusland toont het idee en niet louter het huiselijk leven.

De Bechstein-vleugel waaraan de laatste werken zijn geschreven. De werkkamer en de bibliotheek met aantekeningen van de bewoner. De kleurenpartituur van «Prometheus» en het licht-muziekapparaat, gebouwd naar het ontwerp van Skrjabin. De muzieksalon ligt op de begane grond van het museum zelf; de concertzaal staat ernaast, in het «Skrjabinhuis».

2,2 km hiervandaan · Bolsjoj Nikolopeskovski pereoelok 11 · ·

· nr. 76

Geschiedenis · sinds 1991

Museum van mecenassen

voor liefhebbers

Het enige museum over de vraag waar de Tretjakovgalerij, het Bachroesjin-museum en de verzamelingen Sjtsjoekin en Morozov vandaan komen: over de mensen die ervoor betaalden. Het onderwerp loopt door onze hele lijst en is nergens anders bijeengebracht. Wat Helene Kröller-Müller voor Otterlo deed — een particulier oog en een particuliere beurs die een openbaar museum werden — deden de Moskouse kooplui meermaals en binnen één generatie. De waardering is eerlijk en niet hoog: dit is een particulier vormingscentrum in een oud koopmanshuis, de verzameling is documentair en klein, en vrije toegang is er niet, alleen op afspraak. Kom hier na de grote musea, wanneer u zich hebt afgevraagd op wiens geld die staan.

Documenten, portretten en voorwerpen van de Moskouse koopmansstand van de negentiende eeuw. Materiaal over de dynastieën Tretjakov, Morozov, Bachroesjin en Sjtsjoekin. Het huis van Ivan Prostjakov, waarin het museum woont.

2,3 km hiervandaan · Donskaja oelitsa 9 · ·

· nr. 79